Analiza przyszłych zagrożeń dla gospodarki leśnej

Nasza misja: polityka UE i następstwa zmian klimatycznych

Europejski Zielony Ład zakłada ograniczenie stosowania pestycydów do 2050 roku o 50%,

W związku z niedoborami wody ekosystemy leśne są coraz bardziej narażone na działanie szkodników pierwotnych,

Według danych Światowej Organizacji Meteorologicznej (ang. World Meteorological Organization, WMO) rok 2024 był dziewiątym z rzędu najcieplejszym rokiem w historii pomiarów.

Wszystkie powyższe czynniki oznaczają coraz większe wydatki na ochronę drzewostanów leśnych, na którą tylko w 2022 roku Lasy Państwowe przeznaczył ponad 330 mln zł.

Analiza zagrożeń – zabiegi wielkopowierzchniowe

Do tych działań można zaliczyć m.in. prowadzenie wielkopowierzchniowych zabiegów zwalczania szkodników foliofagicznych. Z jednej strony prowadzą one do ograniczenia populacji szkodliwych owadów, a z drugiej strony wzmacniają stabilność tych drzewostanów na nadchodzące zmiany klimatyczne (np. drzewostany z mniejszą defoliacją są bardziej stabilne na zmiany klimatyczne).

Powierzchnia przeprowadzonych w ostatnich latach wielkopowierzchniowych zabiegów oscyluje w okolicach ok. 130 tys. ha, co wskazuje, że problem od szkodników owadzich powodujących istotną defoliację drzewostanów jest bardzo ważny i na przestrzeni ostatnich kilku lat utrzymuje się na wysokim poziomie.

W omawianym okresie przedstawiało się to następująco:
2017 rok – 93,2 tys. ha,
2018 rok – 230,1 tys. ha,
2019 rok – 236,3 tys. ha,
2020 rok – 49,1 tys. ha,
2021 rok – 66 tys. ha,
2022 rok – 111,2 tys. ha,
2023 rok – 151,6 tys. ha.

Podstawą do zabiegów agrolotniczych jest USTAWA z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin.

Artykuł 38 niniejszej ustawy mówi:

Środki ochrony roślin mogą być stosowane przy użyciu sprzętu agrolotniczego, jeżeli zwalczanie organizmów szkodliwych nie jest możliwe przy użyciu sprzętu naziemnego lub zastosowanie środków ochrony roślin przy użyciu sprzętu agrolotniczego stwarza mniejsze zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt lub dla środowiska niż przy użyciu sprzętu naziemnego.
Jednocześnie zapisy niniejszej Ustawy mówią, że zabronione jest stosowanie tej formy zabiegów z użyciem środków chwastobójczych.

Artykuły 39 i 40 Ustawy określają dokładnie wymogi jakie należy spełnić przy prowadzeniu zabiegów agrolotniczych.

Ustawową instytucją sprawującą nadzór na zabiegami agrolotniczymi jest Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN), a jej obowiązki bezpośrednio realizują Wojewódzkie Inspekcje (WIORiN).

Do potencjalnych zagrożeń przy stosowaniu tego rodzaju zabiegów należą:

1. Ewentualne zmiany w prawodawstwie unijnym, które mogą zakazać całkowicie zabiegów agrolotniczych.
2. Zapisy w etykietach środków ochrony roślin, gdzie musi być wskazany sposób aplikacji preparatu. Każde rozszerzenie zapisu etykiety wiąże się z kosztami dla producenta środka ochrony roślin. Rachunek ekonomiczny – ilość zakupionego środka -> poniesione koszty na rozszerzenie zapisów etykiety.
3. Zmniejszająca się z roku na rok kadra pilotów wykonujących zabiegi agrolotnicze. Brak zainteresowania wśród pilotów.
4. Sprzęt stosowany w zabiegach agro – aktualnie używane są samoloty Dromader, których produkcja wygasła w 2008 roku (czyli najmłodsze egzemplarze mają 15 lat) oraz również wiekowo już zaawansowane  AN-2 oraz śmigłowce MI8. Brak w użyciu statków powietrznych wyprodukowanych w ostatnich latach.

Analiza zagrożeń – szkody od zwierzyny

Oprócz zagrożeń związanych z masowym pojawem owadów foliofagicznych należy również uwzględnić zagrożenia, wpływające na stabilność drzewostanów, które wynikają z innych czynników naturalnych, tj. od zwierzyny występującej w środowisku leśnym. Na aspekty te wpływają:

• Rosnące od wielu lat koszty zabezpieczania drzewostanów przed szkodami powodowanymi prze roślinożerne ssaki – ostatnie kilka lat – ok. 200 mln rocznie,
• Istotne szkody powodowane przez gatunki objęte ochroną prawną,
• Wzrastający poziom szkód powodowanych przez łosie – gatunek łowny objęty moratorium – na przestrzeni ostatnich lat wzrasta poziom szkód w drzewostanach; brak woli politycznej do przywrócenia odstrzału na ten gatunek.
• Należy zwrócić uwagę na rzetelność inwentaryzacji zwierzyny – tak aby plany odstrzałów były ustalone rzetelnie, adekwatnie do prawidłowo przeprowadzonej inwentaryzacji. Powinno to doprowadzić do zmniejszenia rozmiaru szkód, a co za tym idzie , do wydatkowanych kosztów na ochronę lasu przed zwierzyną,

Analiza zagrożeń – czynniki wewnętrzne

Wśród innych aspektów, związanych z ochroną lasu, powodujących zagrożenia przy prowadzeniu wielofunkcyjnej, zrównoważonej gospodarki leśnej należą:

1. Czynniki wewnętrzne:
   1.1. Brak możliwości „jednostkowego pozyskiwania drewna” w sytuacji wystąpienia zjawisk atmosferycznych (okiść, wiatry) – często takie drewno pozostaje w lesie przez wiele miesięcy, co sprzyja rozwojowi owadów kambio i ksylofagicznych,
   1.2. Brak wykwalifikowanej kadry – częste zmiany na stanowiskach merytorycznych.
2. Czynniki zewnętrzne:
   2.1. Ograniczona ilość środków ochrony roślin – z roku na rok się zmniejszająca; trudne i kosztowne procedury rejestracji,
   2.2. Prawodawstwo Unijne – istniejące i projektowane:
   2.2.1. Zabiegi agrolotniczne – ryzyko, na przestrzeni nadchodzących lat ich zakazania,
   2.2.2. Zakaz stosowania preparatów doglebowych – brak możliwości walki z pędrakami chrabąszczowatych,
   2.2.3. Procedowany projekt na poziomie UE zakazu stosowania szeroko rozumianych pestycydów na obszarach „wrażliwych przyrodniczo”, czyli na obszarach objętych każdą formą ochrony przyrody, krajowej lub wspólnotowej, czyli w przypadku Polski: obszary Natura 2000, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, itp…. Co spowoduje wyłączeni spod możliwości stosowania zabiegów ochronnych ok 70-80% powierzchni LP. Co może okazać się katastrofalne w przypadku ochrony lasu przed masowym wystąpieniem czynników chorobotwórczych, w tym owadów foliofagicznych.

Analiza zagrożeń – aktualne czynniki chorobotwórcze

Przy analizie powyższego należy również brać pod uwagę czynnik, które pojawiły się, bądź mogące się pojawić, a których znaczenie może mieć związek ze zmianą czynników klimatycznych. Należy tu mieć na uwadze takie gatunki jak kornik ostrozębny, który w ostatnich latach stał się gatunkiem bardzo istotnym jeśli chodzi o poziom powodowanych szkód.

Nie mniej istotne szkody w drzewostanach w ostatnich latach powoduje jemioła, która doprowadza często do zamierania drzewostanów, głównie sosnowych, na istotnym obszarze.

Analiza zagrożeń – monitoring przyszłych zagrożeń

Omawiając potencjalne zagrożenia drzewostanów na terenie naszego kraju należy bezwzględnie zwrócić uwagę na czynniki chorobotwórcze, które mogą się pojawić na terenie naszego kraju, a które aktualnie występują poza jego granicami. Do nich należą np. węgorek sosnowiec (nicień), który jest aktualnie dla naszego kraju szkodnikiem kwarantannowym. Kolejnym gatunkiem jest owad przekraska sosnówka, który może stać się istotnym szkodnikiem pierwotnym drzewostanów sosnowych.

Współpracujemy ze specjalistami

Wszystkie swoje projekty testujemy, doskonalimy i wdrażamy we współpracy z najlepszymi ośrodkami naukowymi i instytucjami zajmującymi się ochroną lasów, w szczególności:

• Zespół Ochrony Lasu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych,
• Zakład Ochrony Lasu Instytutu Badawczego Leśnictwa,
• Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Oferowane i wdrażane usługi i technologie

• Świadczymy usługę bardzo sprawnej i skutecznej walki z kornikiem drukarzem. Dzięki zastosowaniu lancy samojezdnej wielorozpylaczowej, współpracującej z ciągnikiem rolniczym jesteśmy w stanie aplikować insektycyd na stojące, żywe drzewa świerkowe do wysokości 25 metrów.
• Testujemy i udoskonalamy biologiczny, oparty na grzybach stymulator do wzmacniania odporności sadzonek w uprawach leśnych przed nadmiernymi szkodami powodowanymi przez pędraki chrabąszczowatych poprzez ograniczenie ich liczebności w środowisku.
• Prowadzimy badania podstawowe w zakresie wyizolowania grzybów, które przeciwdziałają powstawaniu i rozwojowi huby korzeni, a następnie stworzeniu na tej podstawie skutecznego preparatu.
• Oferujemy Holistyczny Program nawożenia szkółek leśnych polegający na zapewnieniu odporności roślin przy zastosowaniu preparatów biologicznych i stymulatorach wzrostu.