KORNIK DRUKARZ – SKUTECZNA REDUKCJA POPULACJI W DRZEWOSTANACH ŚWIERKOWYCH

Nowatorski system aplikacji insektycydów

Jako Silvana posiadamy technologię do bardzo sprawnej i skutecznej walki z kornikiem drukarzem! Jesteśmy w stanie aplikować insektycyd na stojące, żywe drzewa świerkowe do wysokości 30 metrów bez ryzyka zasiedlenia ich przez szkodnika. Dzięki zastosowaniu oferowanej przez nas metody chronimy drzewostan przed przedwczesnym zrębem.

Kornik drukarz

Jeden z najgroźniejszych szkodników drzew iglastych w Europie (w 2017 roku był notowany na terenie 22 państw UE),
Notowana w ostatnich latach śmiertelność drzewostanów świerkowych, w poszczególnych państwach przedstawia się następująco:

  • Austria (udział świerka 46%) pozyskanie posuszu świerkowego w latach 2018-2021 – 14,3 mln m3,
  • Niemcy (udział świerka 25%) pozyskanie posuszu świerkowego w latach 2018 – 2022 – 225 mln m3 (tylko w 2021 39,4 mln m3),
  • Czechy (udział świerka 54%) pozyskanie posuszu świerkowego w latach 2018 – 2022 – 33,8 mln m3
  • Polska z 5% udziałem świerka w ostatnich latach pozyskuje średnio ok 1 mln m3 posuszu świerkowego rocznie.

Miąższość zasiedlonego posuszu w Polsce
* dane za okres styczeń – wrzesień 2024

Wpływ klimatu na kondycję drzewostanów świerkowych

Zmieniające się warunki klimatyczne, które charakteryzują się coraz dłuższymi okresami z minimalną ilością wody (bezśnieżne zimy, brak wiosennych i letnich opadów) tworzą sprzyjające warunki do masowego pojawu szkodników owadzich. Eksperci od zmian klimatu twierdzą, że wzrost temperatury w latach 2030 może sięgnąć 1,5°C, do 2100 roku powyżej 4°C.


Pojawią się warunki, które będą miały wpływ na ich przeżywalność (cieplejsze zimy), a także cykle rozwojowe w wyższych temperaturach mogą ulec skróceniu – więcej cykli rozwojowych w sezonie.


Może to mieć również wpływ na granice zasięgu drzew. Spodziewane największe zmiany będą dotyczyć świerka i sosny.

Według danych Światowej Organizacji Meteorologicznej (ang. World Meteorological Organization, WMO) rok 2024 był dziewiątym z rzędu najcieplejszym rokiem w historii pomiarów.

Drzewostany świerkowe, charakteryzujące się płaskim, płytkim systemem korzeniowym są coraz mniej odporne na pojawianie się dodatkowych czynników osłabiających (choroby grzybowe), a co za tym idzie coraz bardziej podatne na stwarzanie idealnych warunków do rozwoju kornika drukarza.

Szkody powodowane przez kornika drukarza są bardzo poważnym problemem w europejskiej gospodarce leśnej. Do najistotniejszych można zaliczyć:

  • Znaczący spadek cen surowca drzewnego, zasiedlonego przez kornika drukarza. Przyjmując, że średnia cena drewna z tego powodu spadnie o 100 zł/m3 , to przy rocznym pozyskaniu surowca zasiedlonego na poziomie 1 mln m3 straty finansowego mogą sięgać nawet 100 mln zł rocznie.
  • Zakłócenie planów pozyskania i sprzedaży drewna w nadleśnictwach – konieczność przerzucenia prac na tereny gdzie masowo pojawił się kornik drukarz.
  • Zakłócenia planów/pakietów wykonawstwa prac leśnych.
  • Wzrost kosztów pozyskania i zrywki drewna pozyskiwanego w ramach użytków przygodnych.
  • Konieczność zatrudnienia dodatkowych służb/pracowników, którzy będą wyszukiwać drzew trocinkowych.
  • Konieczność przedwczesnej wycinki drzewostanów świerkowych na dużych powierzchniach.
  • Stworzenie negatywnego obrazu leśnika wśród lokalnej społeczności oraz turystów (drzewostany świerkowe często rosną na terenach atrakcyjnych turystycznie), jako tej grupy zawodowej, która tylko „rżnie”.

Szkody powodowane przez kornika drukarza są bardzo poważnym problemem w europejskiej gospodarce leśnej.

Do najistotniejszych można zaliczyć:

  1. Znaczący spadek cen surowca drzewnego, zasiedlonego przez kornika drukarza. Przyjmując, że średnia cena drewna z tego powodu spadnie tylko o 100 zł/m3, to przy rocznym pozyskaniu surowca zasiedlonego na poziomie 1mln m3 straty finansowe mogą sięgać nawet 100 mln zł rocznie.
  2. Zakłócenie planów pozyskania i sprzedaży drewna w nadleśnictwach – konieczność przerzucenia prac na tereny, gdzie masowo pojawił się kornik drukarz.
  3. Zakłócenia planów/pakietów wykonawstwa prac leśnych.
  4. Wzrost kosztów pozyskania i zrywki drewna pozyskiwanego w ramach użytków przygodnych.
  5. Konieczność zatrudnienia dodatkowych służb/pracowników, którzy będą wyszukiwać opanowane przez kornika drzewa.
  6. Konieczność przedwczesnej wycinki drzewostanów świerkowych na dużych powierzchniach.
  7. Stworzenie negatywnego obrazu leśnika wśród lokalnej społeczności oraz turystów (drzewostany świerkowe często rosną na terenach atrakcyjnych turystycznie), jako tej grupy zawodowej, która tylko „rżnie”.
  • Pułapki feromonowe
  • Rębnia gniazdowa/częściowa zasiedlonego surowca
  • Oprysk przy pomocy opryskiwacza samobieżnego

Pułalki feromonowe

  • Niewielki koszt implementacji metody – jedna pułapka to koszt rzędu 200-250zł + koszt feromonu i jej obsługi,
  • Metodę tę stosowano we Francji po wiatrołomach z roku 1982, z efektami znacznie poniżej oczekiwań (Abgrall, Schvester 1987), a mimo to w praktyce leśnej nadal spotyka się przypadki wystawiania pułapek feromonowych,
  • Umiejscowienie grupy pułapek feromonowych w sąsiedztwie świeżych wywrotów i złomów nie wywiera wpływu na ich zasiedlenie przez kornika drukarza, bowiem sztuczne pułapki nie stanowią konkurencji dla świeżego materiału lęgowego odpowiadającego kornikowi drukarzowi, co przekłada się na ich niską łowność: 812,6 okazów/pułapkę, (Grodzki, Kosibowicz „Skuteczność wystawiania pułapek feromonowych na kornika drukarza Ips typographus (L.) w sąsiedztwie wiatrowałów i wiatrołomów”)
  • Pułapki feromonowe doskonale sprawdzają się w roli prognozowania występowania kornika drukarza w drzewostanie

Rębnia gniazdowa/częściowa/zupełna zasiedlonego surowca

Aktualnie metoda najbardziej powszechnie stosowana w polskich i europejskich lasach, charakteryzuje się objawowym (drzewa trocinkowe) usuwaniem drzew zasiedlonych przez kornika drukarza,

  • Koszty społeczne i biologiczne: Metoda niesie konieczność przedwczesnej wycinki drzewostanów świerkowych na dużych powierzchniach tworząc przy okazji negatywny obraz leśnika wśród lokalnej społeczności oraz turystów (drzewostany świerkowe często rosną na terenach atrakcyjnych turystycznie),
  • Poza znaczącym spadkiem ceny surowca wynoszącym około 100 zł/m3 metoda wiąże się również ze wzmożonymi kosztami finansowymi:
    • Konieczność zatrudnienia dodatkowych służb/pracowników, którzy będą wyszukiwać drzew trocinkowych,
    • Wzrost kosztów pozyskania i zrywki drewna pozyskiwanego w ramach użytków przygodnych,
    • Konieczność poniesienia dodatkowych kosztów z tytułu korowania surowca,
    • Podwyższone koszty transportu z tytułu konieczności wywozu surowca do odpowiednio oddalonych składnic.

Oprysk przy pomocy opryskiwacza samobieżnego – Rozwiązanie Silvana

  • Metoda dopuszczona do stosowania w Polsce (rozszerzona etykieta ŚOR),
  • Metoda polega na oprysku strzał grup żywych drzew na ścianie drzewostanu i wabieniu korników z głębi drzewostanu przy pomocy feromonu umiejscawianego w centralnym miejscu grupy,
  • Nalatujące korniki, zwabione feromonem, po kontakcie z preparatem giną,
  • Do zabiegu należy wybrać drzewa o średnicy pnia 19 – 55 cm i gałęziach o grubości do ok. 5 cm.
  • Głowica z urządzeniem nanoszącym środek ochrony roślin przemieszcza się po strzale drzewa od odziomka w kierunku wierzchołka, oczyszczając go z gałęzi. Po osiągnięciu oczekiwanej wysokości, zjeżdżając w dół, za pomocą 10 dysz wykonywane jest naniesienie preparatu na całym obwodzie drzewa.
  • Drugi zabieg (letni) wykonuje się po ok. 40 – 60 dniach od zabiegu wiosennego, na tych samych drzewach. Jest on już zdecydowanie szybszy do wykonania – są już wyznaczone drzewa oraz pień drzewa jest pozbawiony gałęzi.
  • Najpóźniejszy moment na drugi zabieg, to pojawiające się na pniu wycieki żywicy od wgryzających się chrząszczy.

Do zabiegu należy wybrać drzewa o średnicy pnia 19-50 cm i gałęziach o grubości do ok. 3 cm.

Głowica z urządzeniem nanoszącym środek ochrony roślin przemieszcza się po strzale drzewa od odziomka w kierunku wierzchołka, oczyszczając go z gałęzi. Po osiągnięciu oczekiwanej wysokości, zjeżdżając w dół, za pomocą 10 dysz wykonywane jest naniesienie preparatu na całym obwodzie drzewa.

Dodatkowo stosowany jest środek Scolycid C, który zwilża korę oraz dzięki swojemu kolorowi (fiolet) pokazuje poprawność naniesienia insektycydu.

Główna koncepcja polega na stworzeniu gniazda ok. 8-10 drzew (wszystkie drzewa w promieniu około 10 m od drzewa centralnego) w drzewostanie gdzie aktualnie został pozyskany zasiedlony surowiec lub na ścianie drzewostanu. W tym celu na drzewa nanosi się insektycyd na wysokość średnio 15 – 18 metrów (maksymalnie 25m). Dodatkowo na jednym z nich wieszany jest feromon (feromony), który wabi korniki z wnętrza drzewostanu.

Zabieg wykonywany jest 2 – 3 razy w roku, w zależności od intensywności rozwoju owada. Aplikacja wiosenna powinna wyprzedzać o ok. 20-30 dni rójkę chrząszcza. Odległość pomiędzy drzewami w grupie nie powinna być większa niż 6 – 8 metrów. Zalecany odstęp pomiędzy poszczególnymi grupami winien wynosić ok. 30 metrów.

Dzięki zastosowaniu „głowicy operacyjnej”, współpracującej z ciągnikiem rolniczym i opryskiwaczem, możliwa jest aplikacja insektycydu na stojące, żywe drzewa świerkowe do wysokości od 12 do 25 metrów.
Do tego celu wykorzystuje się środek ochrony roślin Decis Expert 100EC – insektycyd, którego substancją aktywną jest deltametryna oraz feromony na kornika drukarza oraz inne korniki towarzyszące.
Nalatujące korniki, zwabione feromonem, po kontakcie z preparatem giną. Kontakt ze środkiem ochrony roślin jest dwojaki albo bezpośrednio na owada w trakcie zabiegu albo przy próbie wgryzienia się w drzewo.

Gniazdo w drzewostanie gdzie aktualnie został pozyskany zasiedlony surowiec

Gniazdo na ścianie drzewostanu

Wiosną 2022 roku po raz pierwszy metoda Silvana zastosowana została w lasach jednego z zarządców lasu na terenie Republiki Czeskiej. Drzewostany były tak masowo atakowane, że wielu leśników było przekonanych, że w tym roku nastąpi kontynuacja wzrostu posuszu do tego stopnia, że ​​w większości lokalizacji nastąpi całkowite zniszczenie świerka. Powierzchnia lasów stanowiła 18 tys. ha, co jest wartością zbliżoną do powierzchni jednego Nadleśnictwa w Polsce.

Pozyskanie grubizny świerkowej w m3 w latach 2021 – 2023

  • W 2 lata pozyskanie posuszu świerkowego zostało zredukowane z 585 tys. m3 do 89 tys. m3 rocznie (różnica 495 tys. m3).
  • W przeciągu 3 lat wykonanych zostało 8.877 zabiegów (5 aplikacji).
 Wiosna 2022Lato 2022Wiosna 2023Lato 2023Wiosna 2024
Ilość zabiegów:                        2 178              2 112          2 451          1 550             587
Koszt zabiegów:381 150,00 zł369 600,00 zł428 925,00 zł271 162,50 zł102 637,50 zł
Koszt roczny:750 750,00 zł700 087,50 zł102 637,50 zł
Koszt całkowity:1 553 475,00 zł
  • Na początku 2023 roku średnia cena za m3 drewna świerkowego wynosiła 441 zł, natomiast średnia cena za m3 zasiedlonego surowca wynosiła 333 zł (różnica 108 zł)*
    *źródło: księgowośc.infor.pl „Ceny drewna 2023 – sosna, świerk, brzoza, dąb, buk, olcha (luty/marzec)
  • Zysk wynikający jedynie z różnicy ceny między surowcem zasiedlonym i niezasiedlonym oraz z redukcji ilości posuszu to 53,5 mln zł (495 tys. m3 x 108 zł/m3) przy średnim rocznym koszcie usługi w granicach 700 – 750 tys. zł rocznie.

Pozyskanie zasiedlonego posuszu świerkowego dla wybranych Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych (najbliższych lokalizacyjnie do omawianego przypadku) w latach 2021-2023 gdzie nie były świadczone usługi Silvana

PGL Lasy Państwowe – RDLP Wrocław

Pozyskanie zasiedlonej grubizny świerkowej w m3 w latach 2021 – 2023

PGL Lasy Państwowe – RDLP Katowice

Pozyskanie zasiedlonej grubizny świerkowej w m3 w latach 2021 – 2023

PGL Lasy Państwowe – RDLP Szczecin

Pozyskanie zasiedlonej grubizny świerkowej w m3 w latach 2021 – 2023

PGL Lasy Państwowe – RDLP Szczecinek

Pozyskanie zasiedlonej grubizny świerkowej w m3 w latach 2021 – 2023

  • Drzewostany świerkowe stanowią obecnie około 5% składu gatunkowego polskich lasów. W związku ze zmianami klimatycznymi zostaną w najbliższym czasie wyparte z terenów Polski,
  • Wiele drzewostanów świerkowych znajduje się w miejscach atrakcyjnych turystycznie, w okolicy uzdrowisk i wypełnia funkcję społeczną lasów,
  • Przebudowa drzewostanów i wyparcie świerka jest nieuniknione, jednakże kontrolowane opóźnianie tego procesu pozwoli zmaksymalizować zyski ze sprzedaży pozyskanego surowca i umożliwi racjonalne i planowe zarządzanie następującą przebudową,
  • Jedynie zastosowanie wszystkich aktualnie dostępnych metod ograniczania populacji kornika drukarza w drzewostanach świerkowych jest zasadne kosztowo i jest w stanie skutecznie ograniczyć gradację kornika drukarza oraz strat przez niego generowanych.

Wszystkich zainteresowanych naszymi usługami i aktualną ofertą serdecznie zapraszamy do kontaktu.

Przewijanie do góry